Thần ThoạiViệt Nam

Lý Ông Trọng (Lý Thân, Đức Thánh Chèm)

Lý Ông Trọng, tên truyện chép là Lý Thân, người xã Thụy Hương (làng Chèm, Từ Liêm, Hà Nội), là nhân vật khổng lồ trong truyền thuyết Việt Nam, được đặt vào khung niên đại cuối Hùng Vương đến An Dương Vương. Theo Việt điện u linh, Lĩnh Nam chích quái và phần phụ chép của Đại Việt sử ký toàn thư, ông sang Tần làm quan đến chức Tư lệ Hiệu úy, trấn thủ Lâm Thao khiến Hung Nô không dám phạm ải; khi ông mất, Tần Thủy Hoàng đúc tượng đồng rỗng ruột đặt ở cửa Tư Mã thành Hàm Dương, người nấp trong tượng lay cho tượng cử động, Hung Nô tưởng ông còn sống. Từ tích này, "ông trọng" thành danh từ chung chỉ tượng lớn canh lăng mộ ở cả Trung Quốc và Việt Nam. Sử liệu Trung Quốc (chú Cao Dụ cho Hoài Nam Tử, Sách ẩn của Tư Mã Trinh) chỉ chép việc Tần đúc tượng theo hình người khổng lồ hiện ở Lâm Thao, không có nhân vật người Giao Chỉ nào. Giới nghiên cứu chia hai hướng: Nguyễn Đổng Chi, Đinh Gia Khánh, Trần Quốc Vượng đọc ông như anh hùng truyền thuyết của dân gian Việt; Liam Kelley và Tạ Chí Đại Trường coi truyện là kiến tạo thời thuộc Đường, do quan đô hộ Triệu Xương hoặc Tăng Cổn ghép từ các mảnh có sẵn. Ông được thờ làm Đức Thánh Chèm tại đình Chèm, Di tích Quốc gia đặc biệt (2017), với lễ hội 14-16 tháng Năm âm lịch đã vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2016).